وحید » وب 2 چیست؟

۶
اردیبهشت
۱۳۸۶

وب 2 چیست؟

2 سال و 9 ماه پیش

نظر

امروزه بارها و بارها در اینترنت به عبارت “وب 2″ بر می‌خوریم. چیزی که از اسمش پیداست اینست که بیانگر مرحله دوم از مقوله‌ایست که ناگزیر از آن به «وب 1» یاد می‌شود. «وب 2» تعریف مشخص و مرز واضحی نسبت با «وب 1» ندارد ولی به طور کلی می‌شود گفت «وب 2» هیچ انقلاب ناگهانی در اینترنت نیست یعنی مثل گذر از دنیای آنالوگ به دیجیتال نمی‌ماند و در عرف از آن به دوران تازه‌ای از اینترنت اطلاق می‌شود که مفهومی بسیار شبیه به واژه پسامدرن دارد. اینکه مدتی است این عبارت بسیار باب شده به این معنا نیست که به یک باره اتفاق جدیدی افتاده است بلکه جریانی است که به تدریج باعث تغییر ساختار اینترنت و بروز اثراتی همچون تمرکز کاربران در وب سایتهای برتر و مشارکت آنها در غنی کردن اطلاعات و استفاده از ابزارهای نوینی همچون وبلاگ و آر اس اس شده است. بله حتی وبلاگها هم جز مفاهیم «وب 2» هستند. در واقع دامنه زمانی «وب 2» حتی گوگل را هم در بر می‌گیرد.

طبق اسناد موجود در ویکی‌پدیا «وب 2» اولین بار توسط شرکت O’Reilly Media در سال 2004 به عنوان نامی برای نسل دوم «نوع ارتباطات بین کاربران» و «وب سایت ها» به کا برده شد. سایتهائی که تحت دسته بندی وبلاگ شخصی، انجمنهای عمومی، ویکی ها و … اینترنت را درنوردیدند و همگی وجودشان وابسته به فعالیت کاربران اینترنت به جای تعداد محدود گردانندگان سایتهای بزرگ است. O’Reilly Media یک کمپانی رسانه ای آمریکائی است که در زمینه انتشار کتاب و مجله، خدمات آنلاین و برگزاری همایش‌هائی در ارتباط با موضاعات کامپیوتری فعالیت می‌کند و بنیانگذار آن Tim O’Reilly است.

با اینکه این واژه از نگاه مخترعینش دارای مفهوم بسیار وسیع و تخصصی است، در بین کاربران به معنای عمده تغییراتی رواج یافته است که در الگوی طراحی وب سایتها، رفتار کاربران (نوع استفاده از اینترنت) و روشهای تجارت الکترونیک (تجارت تحت وب) پدید آمده است.

کاربران «وب 2» دیگر به جای اینکه از هم آدرس سایتها را بپرسند به کمک «موتورهای جستجو» آنها را پیدا می‌کنند. برای کسب آخرین اطلاعات در مورد فیلم و سینما از IMDb استفاده می‌کنند و برای خرید به ebay مراجعه می‌کنند.

wikipedia بزرگترین مثال از همکاری کاربران در «وب 2» است . کاربران «وب 2» برای کسب اطلاعات در هر زمینه‌ای به «دائره المعارف آزاد ویکیپدیا» مراجعه می‌کنند؛ این در حالیست که این دائره المعارف (wikipedia free encyclopedia)، خود توسط کاربرانش غنی می‌شود. در این پروژه هر کسی هرچند کوچک در مورد هر مطلبی که می‌داند می‌نویسد و مطالب دیگران را تصحیح یا تکمیل می‌کند. (در «وب یک» از «دیکشنری آنلاین بریتانیکا» استفاده می‌شد که گرچه قابل استناد تر بود ولی با ترفند ویکی‌پدیا در به کمک گرفتن از کاربران، عملاً از دور خارج شد.)

کاربران «وب 2» برای اشراف داشتن به وقایع روز از سایت Digg (نسخه فارسی مشابه آن «بالاترین» است.) بازدید می‌کنند و برای پیدا کردن یا به اشتراک گذاشتن لینکهای مرتبط با موضوعات مشخص، از سایت Delicious استفاده می‌کنند که هر دو این موارد تنها با کمک دیگر کاربران با امتیاز دهی یا برچسب زنی (Tagging) آنها میسر است.

کاربران «وب 2» برای دریافت MP3های موسیقی، فیلم‌ها و نرم‌افزارها از ابزارهای مبتنی بر تورنت کمک می‌گیرند (مثل Bittorrent). با تکنولوژی تورنت هر تکه از فایل از روی یک کامپیوتر مختلف دانلود می‌شوید. در این پروسه هر کاربر باید برای دریافت فایل مورد نظر خود، سهمی هرچند ناچیز در کمک به دیگران در دریافت فایلشان داشته باشد. کاربران «وب 2» با استفاده از feed reader های آنلاین که از آدرس feed سایتها (لینک RSS) تغذیه می‌شوند، از آخرین بروز رسانی آنها باخبر می‌شوند و دیگر هر روز صدها لینک را چک نمی‌کنند تا از آپدیت شدن سایت های مورد علاقه‌شان با خبر شوند.

کاربران «وب 2» آخرین عکسهایی را که با دوربینهای آماتوری یا حرفه‌ای خود می‌گیرند برای بقیه در Flickr به اشتراک می‌گذارند و تصاویر فیلمبرداری شده از آخرین وقایع روز را در YouTube می‌‌جویند و کلیپها و ویدیوهای جالب خود را برای دیدن بقیه در آنجا قرار می‌‌‌‌‌‌دهند. درجه جذابیت این ویدئوها هم توسط کاربران دیگر تعیین می‌شود تا کاربران بعد از آنها، راحت تر برای دیدنشان تصمیم بگیرند.

دوران «وب 1» به زمانی اطلاق می‌شد که خیلی از این خدمات نبود (چون هیچ وبسایتی قدرت همه کاربران را یکجا نداشت) و برای خیلی دیگر، هر کاربر باید وقت بسیار می‌گذاشت.

گوگل و یاهو با رقابتی تنگا تنگ وب سایتهایی را که به اصطلاح پاتوق کاربران می‌شوند خریداری می‌کنند. گوگل پس از ناموفق ماندن در جا انداختن “Google Video“، سایت تازه کار و بسیار محبوب «YouTube» را با قیمت باور نکردنی یک میلیارد و ششصد و پنجاه میلیون دلار خریداری کرد و یاهو مشابه این کار را با Flicker و Delicious انجام داد. در واقع غولها برای در صدر باقی ماندن بهترین سایتهای «وب 2» را در خود هضم می‌کنند. طراحان وب سایتها برای وابسته نشان دادن خود به «وب 2» از لوگوهای شیشه ای (کریستال) و تکنولوژی Ajax بهره می‌گیرند که حس پویائی را به آدم تزریق می‌کند. با استفاده از این تکنولوژی برای هر کلیک روی صفحه نیاز به Load شدن مجدد صفحه نیست و واکنش آن را همان لحظه می‌بینیم. (مثل سرویس خدمات گوگل Gmail و میل باکس جدید Yahoo)

با گذر از «وب ۱» هر کاربر قدیمی اینترنت تفاوتی در رفتارها و ابزارهای خود با گذشته می‌بیند. Tim O’Reilly مهمترین تغییراتی که در گذر از «وب1» به «وب 2» رخ داده است را به شرح زیر می‌داند و در مقاله ای تحت عنوان What is web 2 (وب2 چیست؟) به تفصیل در مورد هر کدام نوشته است:

Web 1.0		Web 2.0
DoubleClick	–>	Google AdSense
Ofoto	–>	Flickr
Akamai	–>	BitTorrent
mp3.com	–>	Napster
Britannica Online	–>	Wikipedia
personal websites	–>	blogging
evite	–>	upcoming.org and EVDB
domain name speculation	–>	search engine optimization
page views	–>	cost per click
screen scraping	–>	web services
publishing	–>	participation
content management systems	–>	wikis
directories (taxonomy)	–>	tagging (“folksonomy”)
stickiness	–>	syndication

برای من هم به عنوان کاربر معمولی که به دنبال رفع نیازهای شخصی ام در اینترنت هستم و در این راه همیشه پس از تحقیق بسیار از بهترین ابزار موجود استفاده می‌کنم، مواردی تغییر کرده است. مثلاً سالهاست که موتور جستجوی Google من را از بقیه سرویسهای مشابه مثل Yahoo بی‌نیاز ساخته. Firefox با آن همه Extensionهایش دلیلی برای مرور وب با Internet Explorer باقی نگذاشته و من برای وبلاگ نویسی از Movabletype استفاده نمی‌کنم بلکه Wordpress را جایگزینش کردم. (البته نه در قلبم!)

«وب ۲» برای من پیشرفتی است در راه رسیدن به «احساس آرامش از در جریان بودن»
هر شخصی با توجه به روحیاتش یک طور به آرامش می‌رسد. خیلی از آدمها (مثل من) وقتی استرس ندارند که احساس کنند در جریان وقایع هستند. این احساس که ممکن نیست اتفاقی در حال وقوع باشد و آنها بی خبر باشند تنها وضعیتی است که در آن آرامش خیال دارند. می‌شود گفت دریای اضطراب عصر مدرنیته که ساحلی برای آن پیدا نیست.
احساس آرامش از در جریان بودن همان حسیه که بعضی‌ها در مسیر شهرک غرب به سعادت آباد راهشان را کج می‌کنند تا از ایران زمین به دستش بیاورند. برای بعضی‌ها حسی است که مجبورشان می‌کند پنجشنبه‌ شبها پیاده یا سواره حد فاصل چهارراه پارک وی تا سر پل تجریش را در خیابان ولیعصر طی کنند. در واقع به تعداد آدمهای روی زمین راه هست برای رسیدن به آرامش!

«احساس آرامش از در جریان بودن» به من زمانی دست میدهد که آنلاین باشم. (هر زمان با هر وسیله ممکنه، حتی اگر نیازی نباشد)، خطهای تلفنم همه کنارم آماده به برقراری ارتباط باشند. (حتی اگه تماس تلفنی بیشتر از ۳۰ ثانیه برایم زجر آور باشد) و تلویزیونم چسبیده به مانیتور کامپیوتر روی یکی از شبکه‌های خبری دنیا _که در حال پخش زنده هستند_ تنظیم باشد. «وب 2» یعنی «احساس آرامش از در جریان بودن» داشتن!
یعنی یک Online در انتهای اسم خود گذاشتن و دنیائی را به کام خود واداشتن!